Roszczenia odszkodowawcze w gronie konkurencji - zmiany w prawie

11 lipca 2017

27 czerwca 2017 r. weszły w życie postanowienia ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji. Nowa regulacja prawna ma na celu ułatwienie dochodzenia praw należnych poszkodowanym. Wydanie aktu prawnego stanowi realizację obowiązku implementacji do polskiego systemu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE z 26 listopada 2014 r., w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego.

Najistotniejszą zmianą regulacji prawnej jest wprowadzenie nowych, prywatnoprawnych środków służących zwalczaniu naruszania prawa konkurencji, co jest istotne z uwagi na fakt, że do dnia wejścia w życie omawianej ustawy walka z naruszeniem konkurencji znajdowała się w zasięgu regulacji publicznoprawnej. Dotychczas jedynie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów sankcjonował zjawiska takie jak nadużywanie pozycji dominującej czy zawieranie porozumień ograniczających konkurencję, nie rozstrzygając jednakże o odszkodowaniach dla poszkodowanych powyższymi praktykami.

Zgodnie z postanowieniami ustawy, legitymowanym do złożenia pozwu będzie każdy, kto został poszkodowany wskutek naruszenia konkurencji przez przedsiębiorcę. Istotnym jest, że postanowienia ustawy nie ograniczają możliwości dochodzenia roszczeń tylko co do naruszeń, w stosunku do których prowadzone było postępowanie antymonopolowe. Wręcz przeciwnie – pozew może dotyczyć każdego rodzaju naruszenia, jednakże jeśli organ wyda stosowną decyzję w tym zakresie, sąd będzie nią związany.

Ukłonem ustawodawcy w kierunku podmiotów występujących na drogę prawną celem dochodzenia swych należności jest niewątpliwe ustanowienie dwóch domniemań prawnych – w zakresie winy sprawcy oraz wyrządzenia szkody. Taki stan może znacząco ułatwić dochodzenie roszczeń z uwagi na fakt, że to na pozwanym ciąży obowiązek udowodnienia braku winy oraz wystąpienia szkody po stronie powoda.

Ciekawym instrumentem przewidzianym przez ustawę jest również wniosek o wyjawienie środka dowodowego, do którego złożenia uprawniony będzie powód, po uprzednim uprawdopodobnieniu roszczenia oraz zobowiązania co do wykorzystania dowodu tylko na potrzeby toczącego się postępowania. Sąd będzie uprawniony do nakazania pozwanemu, osobie trzeciej lub organowi ochrony konkurencji wyjawić środek dowodowy, który miałby służyć stwierdzeniu faktu istotnego dla rozstrzygnięcia, znajdujący się w ich posiadaniu. Takie uprawnienie przysługuje również pozwanemu, za uprzednim zobowiązaniem się do wykorzystania uzyskanego środka tylko na potrzeby postępowania.

Sankcją za nieujawnienie środka dowodowego, pomimo wydania postanowienia w tym przedmiocie przez sąd, może okazać się uznanie za ustalone faktów, które miały być stwierdzone przy pomocy danego środka bądź też obciążenie strony obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania, w całości lub w części, niezależenie od wyniku sprawy.

Niewątpliwie nowe przepisy prawne mają na celu zapewnienie skutecznych środków służących walce z naruszeniem prawa konkurencji na drodze prywatnoprawnej. Powyżej omówiona regulacja stanowi odpowiedź ustawodawcy na coraz to powszechniejsze zjawisko naruszenia konkurencji oraz powstające w jego wyniku szkody majątkowe, często znacznej wielkości. Warto również pamiętać, że nowa regulacja prawna nie dotyczy przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Odnotować jednakże należy fakt, że początkowo – pomimo obiecująco zapowiadającej się regulacji prawnej – dochodzenie roszczeń może być utrudnione, głównie z uwagi na fakt, że nowa ustawa będzie miała zastosowanie jedynie do roszczeń dotyczących naruszeń, do których doszło po dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 czerwca 2017r. Podmioty ubiegające się o ochronę prawną w stosunku do naruszeń wcześniejszych będą mogły skorzystać jedynie z ułatwień dowodowych wprowadzonych przez ustawodawcę.

Wydaje się, że zapoczątkowane zmiany przysłużą się, w dalszej perspektywie, nie tylko wzmocnieniu ochrony prawnej podmiotów poszkodowanych, ale również znacząco wpłyną na zmniejszenie skali zjawiska naruszania konkurencji przez podmioty działające na rynku.

dr Szymon Syp

Senior Associate

Wyślij e-mail